Headlines News :
Home » , , , , , , , , , , , » PM Xanana Gusmão: “Falhansu MP Ho Tribunal Tenki Kuriji’’

PM Xanana Gusmão: “Falhansu MP Ho Tribunal Tenki Kuriji’’

Written By Timor News Online on 11/04/2014 | 9:15 PM



Primeiru Ministru (PM), Kay Rala Xanana Gusmão, hateten, Governu ho Parlamentu Nasional (PN), hanesan mós orgaun soberanu iha direitu atu kuriji falhansu ne’ebé Ministeriu Publiku (MP) ho Tribunal halo kontra Estadu Timor Leste.
‘’Iha iregularidades barak ne’ebe komete husi Ministeriu Publiku ho Tribunal hanesan fali kontra Estadu hodi halakon osan povu nian,’’ dehan PM Xanana Gusmao iha debate televisiva ne’ebe hala’o iha Centro Formação Jurídico, Dili, Tersa (4/11) lorokraik, kona ba konteudu husi Rezolusaun Parlamentu Nasional kona ba atu halo auditoria ba Tribunal, MP no Komisaun Anti Korupsaun.
PM Xanana koalia ho liafuan maka’as hasoru servisu ho Tribunal nian ne’ebé sabraut tanba kazu barak kona ba petrolifera hasoru Kompañia Norte Americana Conocophilips ne’ebé lori TL ba Tribunal Arbitrajen Singapura ho kazu 51 no oras ne’e dadauk TL lakon ona iha kazu 16.
PM Xanana hatutan, husi parte Ministeriu Publiku, koalia lei barak maibe la esplika Estadu nia hanoin halo nusa, la konfesa katak ida ne’e sala husi kompañia lae, la halo diferensia ba lei sira, sira la aprezenta faktus fundamental Estadu nian ba kazu sira ne’e no la hasai juridiku ida katak atu defende Estadu nia Pozisaun.
“Iha konkluzaun katak iha prosesu hotu-hotu Ministeriu Publiku hatudu desprinsipiu, falta de materia kona ba kazu sira ne’e iha Tribunal,” hatete Xanana.
Debate televisiva ne’e tuir lolos sai fontes prinsipal laos deit Primeiro Ministro maibe ho mos Presidente Tribunal Rekursu, Guilhermino da Silva ho Presidente Administrasaun Tribunal Distrital Dili, Duarte Tilman, maibe sira nain rua la marka prezensa hodi nune PM xanana Gusmão maka mesak explika kona ba konteudo ho impaktu husi resolusaun ne’ebe Parlamentu Nasional hasai loron hirak liu ba.
PM Xanana esplika, ho falhansu sira ne’ebé iha nia husu atu Timor oan sira servisu iha parte judisiariu tenki esforsu maka’as atu kompriende liu tan saida mak Estadu ida ne’e atu defende interese Estadu, tanba Estadu ida ne’e barak liu nia reseitas mai husi Petroleum.
“Ita labele copy paste ka copy pass ka oin nusa. Ita tenki haka’as an itoan ba la’e ita susar. Hau hatene imi sira servisu iha jusdisiariu ne’e mesak matenek, ne’ebe tenki haree sasan sira ne’e,”dehan PM Xanana.
Tuir PM Xanana, Governu kontitusional ba dalima la halo interferensia ba poder judisiariu nian servisu.
“Ha’u kompriende saida mak separasaun de poderes. Maibe iha rezolusaun ne’e ha’u laos intervem fali servisu judisiariu nian lae, ne’ebe ita tenki kompriende sasan sira ne’e,”dehan PM Xanana no hetan basa liman husi veteranus sira ne’ebé ba assiti debate publiku ne’e hanesan Cornelio Gama L-7, Riak Leman, ho tan sira seluk.
Ikus liu husi debate ne’e, PM Xanana ho liafuan nasionalimu hodi fanun Timor oan tomak katak, Timor-Leste hamriik mesak durante tinan 12 ona ne’ebe Timor oan hotu mai hamutuk kaer rasik kuda talin ne’e no sa’e rasik kuda ne’e.
“Ita tenki kaer rasik kuda talin ne’e no sa’e rasik kuda, hakarak halai maka’as, bele halai maka’as, hakarak halai neneik bele halai neneik, bele fila ba fila mai maibe importante mak kaer rasik kuda talin,”dehan tenki PM Xanana.
Lamarka Prezensa Iha Debate
Alen de ne’e, Prezidente Tribunal Rekursu, Guelhermino da Silva, no Juis Administrador Tribunal Distritu Dili, Duarte Tilman, la marka prezensa iha debate publiku ne’ebe hala’o husi Primeiru Ministru, Kay Rala Xanana Gusmão, tanba kumpri étika jurídiku.
Tuir Advogadu Pedro Aparicio, katak, TR ho Prezidenti Tribunal Distritu Dili, labele partisipa debate ne’e, tanba sira iha dever ida dehan labele fo opiniaun ba kazu ida, ne’ebe parte ida hatama ba tribunal.
“Juis proibidu tebes atu fo ninia opiniaun, nia labele involve an iha debate. Ne’e kode etika juridiku nian, tanba bele prejudika sira nia desizaun ba kazu ida,”afirma Advogadu Pedro ba JN-Diário iha salaun sentru formasaun juridiku, Caicoli, hafoin debate publiku.
Nia dehan, nu’udar advogadu Timor oan la kontente ho prezensa juis internasional, tanba sira mai ho kultura ne’ebe la hanesan ema Timor. Maibe politika governu nian dehan iha konstrusaun Estadu, ne’ebe tenki koko ida ne’e ida ne’eba.
“Uluk kedas ami luta para juis iha tribunal no prokurador ne’e tenki ema Timor oan, tanba ita hatene ita nia kultura ne’ebe justisa oinsa ba komunidade ne’e ita hatene, laos juis internasional ne’ebe mai ho kultura ne’ebe la hanesan ho Timor, nune’e sira nia desizaun sempre hamosu polemika,”esplika nia.
Iha parte seluk, veteranus Luis Lobato la kontente ba aujensia TR, Tribunal no prokurador, tanba ho sira nia prezensa bele kompleta no klarifika asuntu ne’e hodi povu bele hatene.
“Veteranus sira firme no organizadu nafatin atu akompaña prosesu ne’e hodi defende interese nasional. Tenki akaba ona ho ema sira ne’ebe hanoin a’at mai Timor,”nia realsa.
Entetantu Prezidente Tribunal Rekursu, Guilhermino da Silva, hatete, nia parte hato’o ona karta eskrita ba Governu hodi informa ninia aujensia iha debate ne’e.
“Agora labele koalia, aban (Ohin) lorokraik hasoru tiha ho Prezidente da Republika mak ha’u bele koalia liu husi komunikadu imprensa ba ita bot sira. Ami haruka ona resposta eskrita katak, Juis sira la ba ida,”deklara Prezidente TR ne’e.Nev/nty/eby
Share on :

0 Comentarius:

Speak up your mind

Tell us what you're thinking... !

SPONSOR

Hare'e Ami Nia Sponsor

Sponsor

Hare'e Ami Nia Sponsor

 
Support : Creating Website | Timor Free | Timor Free
Proudly powered by Blogger
Copyright © 2014. Opini Timor - All Rights Reserved
Template Design by Creating Website Published by Mas Template Download This Free Blogger Template